Monthly Archives: December 2010

ΩΘΗΣΗ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑΣ

Είναι η ποίηση μετρήσιμο μέγεθος;

Υπόκειται σε κανόνες ποιοτικούς και ποσοτικούς;

Τα όριά της είναι σταθερώς καθορισμένα

ή ελαστικά που ο καθένας τεντώνει κατά το δοκούν

επικαλούμενος υποκειμενικούς παράγοντες;

Είναι η ποίηση μια σύλληψη εικόνας των αισθήσεών μας

που τη μνήμη της προσπαθούμε να εμφανίσουμε

στο σκοτεινό θάλαμο του χρόνου

με τα χημικά των λέξεων που ο καθένας διαθέτει;

Η δημοκρατική σκέψη δεν απαγορεύει σε κανέναν τη γραφή.

Όταν κάποιος γράφει, αδέξια ή επιδέξια,

αν δεν είναι η γραφή του κατάθεση της ψυχής του,

τουλάχιστον είναι κατάθεση του συναισθήματός του.

Το πώς προσλαμβάνει κάποιος την ποίηση

το διδάσκει συνεχώς η φύση

με τα αρώματα και τα χρώματα των λουλουδιών της.

Είναι τόση μεγάλη ποικιλία που κανείς δε μπορεί να ισχυρισθεί

ότι αδυνατεί να επιλέξει.

Δηλαδή, αν εμένα μου αρέσει το άρωμα της μανόλιας

και η άοσμη ωραιότητα της τουλίπας,

πρέπει να αφανίσω τα άλλα άνθη

και να στραφώ εχθρικά σε εκείνους που έχουν διαφορετικές επιλογές;

Έτσι κάθε ποίημα έχει τη διαφορετική, δική του αύρα.

Περνάει από την οθόνη των ματιών μας

κι αν μας τυλίξει με το άρωμά του

παγώνουμε την εικόνα και το αποθαυμάζουμε,

διαφορετικά το αφήνουμε να προσπεράσει.

Δυστυχώς, στο κονκλάβιο της ανάδειξης και προώθησης ποιημάτων

συνέρχονται άνθρωποι που περνούν ποιητική κλιμακτήριο.

Εν ζωή ορισμένοι δημιουργοί και οι ισχυροί συνεργοί τους

σπρώχνουν τα ποιήματά τους πάνω σε αναπηρικά αμαξίδια

και τα προβάλλουν ως αισθαντικούς δρομείς

που κόβουν πρώτα το νήμα της νίκης.

Ποιας νίκης;

Πρόσκαιρα αυτοστέφονται με τον κότινο της ματαιοδοξίας

και εξερχόμενοι στο σαθρό ποιητικό εξώστη τους

χαιρετούν το ανύπαρκτο πλήθος των αναγνωστών.

Έλα όμως, που έρχεται ο Χρόνος,

πάντα αργοπορημένος αλλά δίκαιος κριτής,

κι όταν μοιραία θα έχουμε όλοι γίνει αστρική σκόνη

και τα ποιήματά μας ορφανά θα εκλιπαρούν τον άνεμό του

για να τα ταξιδέψει, αυτός και μόνο αυτός

θα επιλέξει σε ποια θα δώσει ώθηση αιωνιότητας.

Γιάννης Τόλιας

Advertisements

ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

 

Η ποίηση είναι ανάγκη εξομολόγησης.

 

Όσο πιο ώριμα σύντομη, τόσο διάφανη σε κατανόηση.

Ο πρώτος πνευματικός δέκτης είναι το κενό των ημερών

που συγκατανεύει και ενθαρρύνει, χωρίς όμως ποτέ να δίνει άφεση.

 

Κλείνεις τότε ερμητικά τις λέξεις σε φιάλη διάσωσης

και την πετάς προς άγνωστο παραλήπτη

στο μανιασμένο πέλαγος του χρόνου.

 

Κάποτε, τα δάχτυλα της ανάγνωσης υποδέχονται την απρόσμενη άφιξη

αγνοώντας τη ταραχώδη διαδρομή.

Έτσι αρχίζει η αρρώστια της επικοινωνίας με τους άλλους.

 

 

 

Υ.Γ. Το ποίημα είναι το ναυαγισμένο πλοίο,

που τελευταίοι αντί να ποντιστούμε μαζί του στη σιωπή,

το εγκαταλείψαμε.

Γιάννης Τόλιας


ΛΕΞΕΙΣ

 

Ι

Οι λέξεις, ιδιαιτέρως στην ερωτική ποίηση,

πρέπει να δρουν συνειρμικά, να υπαινίσσονται.

Γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχουν χυδαίες λέξεις·

μόνο ο τρόπος που οι άνθρωποι τις εκφέρουν

τις καθιστούν χυδαίες.

Όμως, όταν αποτυπώνεις στο χαρτί την ερωτική παρόξυνση,

επιβάλλεται να είσαι προσεκτικός.

 

Ο υπαινιγμός είναι πιο ερεθιστικός, είναι μια άσκηση συναισθήματος

που η λύση της πρέπει να μένει στη σκέψη μας, αφανέρωτη.

Ο συνειρμός υποδαυλίζει την πυρά της μνήμης.

Ενθαρρύνει την πορεία προς το ολοκαύτωμα των αισθήσεων.

 

Υπάρχουν λέξεις που επισύρουν δυσάρεστους συνειρμούς.

Και φυσικά, μια άστοχη λέξη μπορεί να σκοτώσει ένα ωραίο ποίημα.

Δια ζώσης φωνής ίσως την προσπερνάμε, στο γραπτό όμως είναι αλλιώς.

 

Μια λέξη όταν εκφέρεται στους κοινούς ανθρώπους, την συλλαμβάνει

μόνο η ακοή. (Οι ποιητές εξαιρούνται;)

Όταν όμως αποτυπώνεται, υπάρχει και η όραση

που της επιφυλάσσει μια πιο δυσάρεστη υποδοχή.  

ΙΙ

 Η κατά συρροή  χρησιμοποίηση στη γραφή  χυδαίων λέξεων

ή εκφράσεων, μερικές φορές μπορεί να ερμηνευτεί  σαν μια μορφή

επιδειξιομανίας του δημιουργού.

Τηρουμένων των αναλογιών έχει σχεδόν τις ίδιες αιτίες και επιδιώξεις

με την σεξουαλική παρέκκλιση.

 

Επιχειρείται μια κυριαρχία στον ανυποψίαστο αναγνώστη με την εύκολη

παράθεση τέτοιων λέξεων που δείχνει -τουλάχιστον- έλλειψη εφευρετικότητας.

Ο αναγνώστης περιέρχεται σε μια ιδιότυπη ομηρεία και μέχρι να αποφασίσει

αν θα μείνει στο κείμενο ή θα τραπεί σε φυγή, έχει υποστεί την ταπείνωση

της αισθητικής του. 

ΙΙΙ 

Το αναγνωστικό κοινό δεν είναι ούτε φίλη, ούτε σύζυγος,
ούτε ερωμένη, για να γράψει κάποιος και να μιλήσει απροκάλυπτα.

Με τις παραπάνω υπάρχει ιδιαίτερη σχέση και η αντίδρασή τους

πιθανόν να είναι η αναμενόμενη των μέτρων του καθενός.

Τον αναγνώστη όμως, δεν τον ξέρεις και περισσότερο δεν τον βλέπεις,

για να διαπιστώσεις αν συμφωνεί ή όχι.

 

Αυτές οι λέξεις, που βεβαίως είναι γνωστές σε όλους μας,

γίνονται αποδεκτές, όταν ειπωθούν στον κατάλληλο τόπο και χρόνο.

Κι αν σε ειδικές περιπτώσεις π.χ. στην ερωτική συνεύρεση,

αυτό εξάπτει  και ερεθίζει, είσαι σίγουρος μόνο για τον εαυτό σου.

Καμιά λέξη δεν είναι χυδαία, έχω όμως το δικαίωμα να επιλέξω

από εκείνες  που δηλώνουν το ίδιο πράγμα, αυτήν που έχει μουσικότητα.

 

 

Υ.Γ.

Οι λέξεις που είναι προθέσεις τελέσεως, και όχι το αμετάκλητο της πράξης,

πολλές φορές είναι ένα εύρημα για την αποφυγή της.
Οι λέξεις αποκτούν μνήμη, όταν έπονται εξιστορώντας τις πράξεις.

Γιάννης Τόλιας


ΠΡΟΣ ΠΑΝΤΑ ΑΠΟΔΕΚΤΗ Εμού μη εξαιρουμένου

 

Είναι πνευματική ασθένεια η Αλαζονεία.

 

Δυστυχώς, στο δικό μας καθρέφτη δεν παρουσιάζει κανένα παραμορφωτικό σύμπτωμα.

Μόνο στα μάτια των άλλων είναι ορατή η δυσμορφία.

Ιδιαιτέρως στους δημιουργούς, η ασθένεια έχει αποκτήσει μορφή επιδημίας.

Το μικρόβιο το μεταδίδουν οι πλασματικές επιβραβεύσεις για την ποιότητα

και την αξία μιας συγκεκριμένης γραφής.

 

Οι Επηρμένοι δημιουργοί έχουν την πεποίθηση ότι η πένα τους χαράζει

λες και είναι από ανεκτίμητο διαμάντι που θα ακτινοβολεί αιώνια.

Έτσι για να εισπράξουν άκοπη αναγνώριση, δε δίνουν χρόνο ωρίμανσης

στη γραφή τους.

Είναι θλιβερό να διαπιστώνεται πως δημιουργοί οι όποιοι στο παρελθόν

έχουν γράψει αξιόλογα,

τώρα, πάσχοντες από τη νόσο, προσφέρουν μετριότατα γραπτά.

 

Αγνοούν ή στην καλύτερη περίπτωση εθελοτυφλούν ότι νοσούν,

αποδεχόμενοι την απονομή ενός επαίνου που η αιτία του είναι

είτε η κακώς εννοούμενη υποχρέωση, είτε η απαίτηση της ανταπόδοσης.

Αν θέλει κάποιος να αποκτήσει ένα σίγουρο εχθρό,

απλώς του αναφέρει ότι πάσχει από Έπαρση.

Ο υπερφίαλος είναι δύστροπος ασθενής.

Δεν πιστεύει κανέναν.

Όταν κάποιος του υποδείξει ότι το μοναδικό αντίδοτο είναι η ταπεινότητα,

έχει την πεποίθηση ότι τον ζηλεύει ή τον φθονεί.

Ας γνωρίζουμε ότι η εκτίμηση που απευθύνεται στο πρόσωπό μας,

αξιολογείται από το ειδικό βάρος γνώσης και αίσθησης που αντικειμενικά διαθέτει

αυτός που την καταθέτει.

Όταν επιβραβεύεις κάτι που δεν αφήνει συγκλονιστική επίγευση

στις αισθήσεις σου, απαξιώνεις τον ίδιο το Λόγο

και δίνεις το δικαίωμα στους τρίτους παρατηρητές

με λύπη να το διαπιστώσουν.

 

Υ.Γ.

 

Η μόνη επιδίωξή του δημιουργού

από τη στιγμή που υπογράφει το λόγο του

είναι να αποστείλει ένα βροντερό, πλην όμως ματαιόδοξο, «παρόν».

Δίνει ένα επιτήδειο στίγμα  για να προσελκύσει και να παγιδεύσει.

Το λιγότερο που ζητάει απελπισμένα, είναι η επιβράβευση.

Γιάννης Τόλιας


ΑΥΘΑΙΡΕΤΟΣ ΛΟΓΟΣ

 

Όσοι σήμερα χτίζουν τον αυθαίρετο λόγο τους

με τα υλικά των δημοσίων σχέσεων,

σίγουρα στο μέλλον το δικαστήριο του χρόνου

θα αποφασίσει την άμεση κατεδάφισή του.

Όσοι σήμερα καταθέτουν με αλαζονεία

στην τράπεζα της γραφής

προσδοκώντας υψηλό τόκο αναγνώρισης,

αύριο θα χάσουν και το κεφάλαιό τους.

Όσους σωματοφύλακες κι αν προσλάβουν,

χίλια μέτρα προστασίας κι αν πάρουν,

μέσα τους γνωρίζουν ότι κάποιοι τρομοκράτες αναγνώστες

ρυθμίζουν αργά αλλά επιδέξια το ρολόι της επικείμενης έκρηξης.

Γιάννης Τόλιας


ΤΕΧΝΗ

 

Η τέχνη αρχίζει από τη στιγμή που ο πρωτόγονος άνθρωπος

έδωσε σχήμα διαφορετικό σε μια πέτρα ή σε ένα ξύλο.

Ο αιώνιος ανυπέρβλητος τεχνίτης είναι η φύση.

Αυτή μας προσφέρει τις μαγικές εικόνες των τοπίων.

Είναι τόση η επιμονή της, που σμιλεύει ακόμα και το βράχο

με τον άνεμο.

Το βασικό συστατικό της τέχνης είναι το ταλέντο.

Αυτή η γενναιόδωρη δωρεά του χρόνου, που κανείς ακόμα

δεν μπορεί να κατανοήσει την αιτία της.

Αυτός επιλέγει, προορίζει και παροτρύνει.

Επιδεξιότητα, που καλλιεργείται αναλόγως με τη θέληση

και τη δύναμη του καθενός.

Με το χάρισμα αυτό ο χρόνος επενδύει σε συγκεκριμένους ανθρώπους.

Ο δημιουργός οφείλει να εξελίξει θετικά αυτή την προοπτική

διδασκόμενος από την ταπεινότητα της φύσης

που δεν επαίρεται για τις εξαίσιες συνθέσεις της·

να παρακαλέσει το θεό Χρόνο να τον οπλίσει με υπομονή και επιμονή.

 

Η γνήσια δημιουργία είναι μόχθος.

Η διαρκής αμφισβήτηση, η αμφιβολία,

η παντοτινή ευθύνη αποπεράτωσης του ημιτελούς.

 

Στην τέχνη είναι συμπτώματα μετριότητας,

η αλαζονεία της υπεροχής

και η βεβαιότητα της τελειότητας.

 

Η τέχνη με την άλωση της πραγματικότητας

χαρίζει σε όλους

τα λάφυρα του καλλιεπούς διαφορετικού.

Γιάννης Τόλιας


ΒΙΒΛΙΑ

 

Τα βιβλία είναι τοπία εποχών μέσα στο χρόνο,

προσποιούμενα ακινησία.

Οι δημιουργοί τους έχουν υπάρξει σ’ αυτά πριν από εμάς.

Τοπία εποχών επί χάρτου που σου παρέχεται η δυνατότητα

να τα ξεφυλλίσεις και να προσπεράσεις μέρες, μήνες, ακόμα και έτη.

Να βρεθείς ανάλογα με τη διάθεσή σου σε θάλασσες δακρύων

ή σε λειμώνες παράφορης χαράς.

Να γινόταν αυτό και στην πραγματική ζωή!

Από πού αρχίζει ο χρόνος του βιβλίου και πού τελειώνει,

είναι μέγα μυστήριο.

Οι σελίδες του, πεδιάδες σπαρμένες λεξόφυτα

αναμένουν τους ποταμούς της ματιάς μας

για να τις διασχίσουν.

Το βιβλίο έχει κι αυτό σημεία του ορίζοντα.

Ο αναγνώστης είναι ο ανεμοδείκτης.

Αν ο άνεμος της ανάγνωσης που θα σηκωθεί

τον στρέψει και τον προσανατολίσει,

προς στον ερχόμενο συγκλονισμό των αισθήσεων,

αυτό εξαρτάται από τη μορφή της ποιότητας των λέξεων

και των νοημάτων.

 

Το βιβλίο είναι μια δωρεά στιγμών,

ένας μικρός χρόνος συναισθημάτων

που εκτυλίσσεται μέσα στα χέρια μας.

Γιάννης Τόλιας