Monthly Archives: February 2011

ΧΕΡΙΑ

 

Έχουν και τα χέρια τον κυματισμό τους.

Οι ελιγμοί τους προδίδουν τις περισσότερες φορές τις προθέσεις μας.

Μια θερμή χειραψία μεταδίδει σε εμάς ή στους άλλους

κρυφά μηνύματα.

Ο δείκτης που τείνει κάποιος για να δείξει κάτι αξιοθαύμαστο,

μπορεί επίσης και να καταδώσει.

Από τη φορά του αντίχειρα οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες

χάριζαν ή θέριζαν μια ζωή.

Τα δάχτυλα των χεριών, όταν ακουμπούν τα πλήκτρα των μουσικών οργάνων,

γεννούν μουσική,

όταν όμως θυμώσουν, συγκεντρώνονται στο βάθος της παλάμης

και εκτοξεύουν βίαιο κτύπημα.

Τα απελπισμένα χέρια αρπάζονται από τη σανίδα του ναυαγού,

τα φιλεύσπλαχνα ελεούν,

και στα αυτάρεσκα περιπλέκονται τα μαλλιά μιας γυναίκας.

Τα χέρια χαρίζουν πατρικό, φιλικό, ή ερωτικό χάδι.

Όταν οι παλάμες ενώνονται στη πηγή, μας ξεδιψούν.

 

Τα χέρια είναι πλασμένα για άμυνα ή επίθεση.

Είναι το πρώτο στήριγμα και στις δυο περιπτώσεις.

Τέλος, τα δάχτυλα είναι αυτά που αποτυπώνουν

πάνω στο χαρτί, ή αναπαριστούν με χρώματα

τις γόνιμες δημιουργίες μας.

Γιάννης Τόλιας

Advertisements

Ο ΘΑΥΜΑΣΜΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΝΟΜΙΟ

 

Ο θαυμασμός δεν είναι προνόμιο.

Αλλοίμονο αν ήταν, γιατί με ποια κριτήρια

και σε ποιους ανθρώπους θα παρείχετο αυτό το δικαίωμα;

 

Ο θαυμασμός είναι η «συντριπτική» ευχάριστη εντύπωση

που αποστέλλει άνθρωπος ή αντικείμενο

στις ευαίσθητες κεραίες των αισθήσεών μας.

Απρόοπτη θέαση, απρόβλεπτη σαν θαύμα.

Στις συνηθισμένες εικόνες της μέρας

εισβάλλει απότομα εκείνη η ξεχωριστή εικόνα,

επιβράβευση του χρόνου στην παρατηρητικότητά σου.

 

Όταν θαυμάζεις, συνάπτεις ανακωχή με τη λογική

αφήνοντας έτσι ασύδοτο το συναίσθημα να δράσει.

Κάποιες φορές αθέλητα στο αντικείμενο του θαυμασμού σου

προσθέτεις δικές σου παραλλαγές για να ενισχύσεις

την ένταση της στιγμής.

 

Παγώνεις την εικόνα

και παραδίνεσαι αφοπλισμένος στις διαθέσεις της.

Γιάννης Τόλιας


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

 

 

Ι

 

Βασικό συστατικό του θαυμασμού είναι η παρατήρηση.

 

Σαν λαγωνικό οσφραίνεσαι την εικόνα.

Την κυνηγάς ανελέητα και μόλις την πιάσεις,

την παραδίδεις στους δαίμονες της όρασης.

Καρφώνονται τότε, οι λόγχες των ματιών

και την διαπερνούν με ηδυπάθεια.

 

Γιατί η εικόνα έχει σώμα και είναι πρόθυμη να θυσιαστεί.

Αρκεί ένα απαλό βύθισμα με τους κυνόδοντες των αισθήσεων

και θα γευτείς όλα τα νοήματά της.

 

Τέλος, εναποθέτεις την εικόνα βαλσαμωμένη στη μνήμη.

Κάποιες φορές, στο πέρασμα του χρόνου, την επισκέπτεσαι

και θρηνείς το ανέφικτο της επαναφοράς. 

 

ΙΙ

 

Εικόνες υπάρχουν από πάντα και θα συνεχίσουν να σχηματίζονται.

Αποτυπώνεις τη μνήμη των εικόνων με λέξεις.

Έχεις τη ψευδαίσθηση ότι εσύ τις διαλέγεις, αλλά συμβαίνει

ακριβώς το αντίθετο.

Όσες ξόβεργες και να στήσεις, μόνο αν εκείνες θελήσουν,

θα παγιδευτούν στη πένα σου.

Κάποιες φορές σε εμπαίζουν και εκεί που πας να αρχίσεις,

με ένα φτερούγισμα δραπετεύουν αφήνοντας πίσω τους

τη πικρή γεύση της απώλειας.

 

Συλλέγεις τους κελαϊδισμούς μιας εικόνας.

Οφείλεις αμιγώς να τους αποτυπώσεις;

Είσαι υπόλογος, αν αλλάξεις μια νότα, αν ισχυριστείς

ενώπιον του δικαστηρίου των αισθήσεων ότι φταίχτης

είναι ο εγωισμός σου που θέλησε να κλέψει λίγο από τη δόξα της;

 

Άραγε, μια περιγραφή των εικόνων είναι συναρπαστική,

όταν επικοινωνεί με τους άλλους ή μόνο με τον εαυτό μας;

 

Εκεί που έχεις την απόλυτη εξουσία περιγραφής,

είναι στις εικόνες των ονείρων

Η μοναδική αγωνία σου είναι πώς θα αντιμετωπίσεις

τη λήθη και το συνεργό της, το πρωινό ονειροκτόνο φως.

Γιάννης Τόλιας


ΒΙΩΜΑ

 

Ι

Είναι τα βιώματα μικρές διάρκειες υποκειμενικής ζωής

μέσα στο χρόνο της μεγάλης, της πραγματικής ζωής;

Και γιατί κάποτε ο σκηνοθέτης χρόνος

διαλέγοντας ορισμένους απλούς θεατές των ημερών

τους εμπιστεύεται ένα πρωταγωνιστικό ρόλο;

Πόσο βαρύνει η ανταμοιβή πείρας και γνώσης

στo άλγος που φέρει η ανάμνηση των πράξεων;

 

ΙΙ

Το βίωμα είναι το αισθαντικό παιδί του παρελθόντος.

Είναι ετερόφωτο, αντλεί το φως του από τα αστέρια της μνήμης.

Εναπόκειται στη διακριτική της ευχέρεια

να του επιτρέψει τη λάμψη της αναβίωσης.

Ο χρόνος είναι αδιάφορος για όλους.

Παρέχει μόνο το πεδίο της μάχης.

Εκεί που θα παλέψεις, αν αντέχεις, με τα θηρία των αισθήσεων.

Οι μικροί, υποκειμενικοί χρόνοι των βιωμάτων

μέσα στον άλλον, το μεγάλο χρόνο,

δημιουργούν την ψευδαίσθηση ενός θριάμβου απέναντι στη φθορά.

 

Μιας σπαρακτικής νίκης.

 

ΙΙΙ

Το βίωμα είναι αμετάκλητο παρελθόν.

Είναι δυνατόν ο δημιουργός να επινοήσει ένα βίωμα;

Βεβαίως, αν κατέχει την τέχνη της επινόησης αναμνήσεων.

Την εργολαβία την αναλαμβάνει η φαντασία

στηρίζοντας το οικοδόμημα πάνω στα συμπαγή θεμέλια

εφευρετικών συναισθησιών.

 

Ως πρώτος ένοικος του επινοημένου βιώματος,

ο ποιητής οφείλει ερμητικά να κλείσει τα παράθυρα και τις πόρτες,

για να προστατευθεί από την εισβολή της πραγματικότητας.

Αθέατος στο σκοτάδι παρακολουθεί τη συναρπαστική συνάντηση

της αλήθειας με τη γοητευτική φαντασίωση.

Ποτέ δεν ξέρεις τι έζησες πραγματικά ή τι ήθελες να είχες ζήσει.

 

Μεταλλάσσεις το ίδιο σου το παρελθόν,

για να σε υποδεχτεί ένα δικό σου, αποπλανημένο μέλλον.

Παραδομένο επιτέλους στις επιθυμίες σου. 

Γιάννης Τόλιας


ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ

 

Όταν συναντάς ανθρώπους, υπάρχουν διάφοροι τρόποι να συστηθείς.

Ο συνηθέστερος είναι αυτός της χειραψίας, που εισάγει την αφή.

Στην πρώτη πρόσκρουση επαφής του άλλου, επιχειρείς μια διστακτική

προσέγγιση.

Χειραψίες συναντώνται όλων των ειδών: αδιάφορες, παγωμένες, τυπικές,

υποκριτικές, απόγνωσης, φιλικού καλέσματος ή ερωτικής πρόσκλησης.

 

Δεύτερος τρόπος είναι τα λόγια που απευθύνεις, όταν συναντάς κάποιον.

Η διάρκεια, η ένταση, η χροιά της φωνής και η ποιότητα των λέξεων,

εξαρτώνται από την εντύπωση που αφήνει η στιγμιαία

συνάντηση των χεριών.

 

Ένας τρίτος τρόπος, που είναι τόσο πολύπλοκος ώστε χρειάζεται

να τον αποκωδικοποιήσεις, είναι η πράξη.

(πάντα με συγκινεί μια κίνηση ευγένειας ή απροσποίητης καλοσύνης ενός άγνωστου).

 

Υπάρχει κι ένας ακόμα τρόπος.

Να συστηθείς αποτυπώνοντας τα συναισθήματά σου στο χαρτί.

Αυτός είναι ο τρόπος της γραφής.

 

Το ποίημα είναι η αισθαντική παλάμη που απλώνει ο δημιουργός

προς τον αναγνώστη.

Είναι τυχερός, όταν ο απέναντι άγνωστος κατέχει την τέχνη

μιας βαθιάς, δημιουργικής ανάγνωσης.

Δηλαδή, αναγνωρίζει, κατανοεί και στο τέλος επεξεργάζεται.

 

Επειδή η ποίηση πολλές φορές δρα συνειρμικά και υπαινίσσεται,

τα μηνύματα που μεταφέρει είναι κωδικοποιημένα.

Έτσι η ανάγνωση μετατρέπεται σε πολύπλοκη διαδικασία.

Παροτρύνει το θεατή να εγκαταλείψει τη βολική θέση του ακροατηρίου

και να εισβάλει στη σκηνή του δράματος.

 

Τα ποιήματα είναι εικόνες του παρελθόντος

που ο χρόνος βύθισε σε κώμα

και η επιτυχία της ανάνηψης σε μια σύντομη πραγματικότητα,

εξαρτάται από τη δική μας επίμονη φροντίδα.

 

Να λοιπόν, πώς αναβιώνουν οι λέξεις και αναβλύζουν νοήματα

μέσα από τις επίπονες ασκήσεις συναισθήματος.

Γιάννης Τόλιας